آشنایی با نحوه عملکرد پمپ ترمز خودرو و علائم خرابی و اجزای آن

پمپ ترمز

خودروها جایگاه ویژه ای در زندگی انسان امروز دارند، این وسایل نقلیه و استفاده از آنها طوری با زندگی انسان عجیب شده اند که تقریبا در هر خانه ای شما می‌توانید یک اتومبیل را پیدا کنید. در نتیجه لازمه زندگی در دنیای امروز شناخت ماشین و راندمان کار آن است. یکی از مهمترین بخش‌های هر ماشینی پمپ ترمز خودرو و اجزای آن است که ضامن زندگی شما در هنگام استفاده از اتومبیل است. شناخت این بخش از اتومبیل به شما کمک می‌کند که به راحتی خرابی‌ها و عملکرد غلط آن را متوجه شوید و از بروز پیش آمدهای بد جلوگیری نمایید.

در رانندگی شاید بتوان مهمترین بخش را برای حفظ امنیت جان انسان ترمز آن در نظر گرفت. برخی در خودرو به توان موتور و بالاترین حد سرعتی که می‌تواند حرکت کند اهمیت می‌دهند اما ترمز مهم ترین بخش در اتومبیل است که برای کاهش سرعت و توقف لازم است اعمال گردد. ترمز در نتیجه اعمال فشار بر روی پدال آن در زیر پای راننده اتفاق می‌افتد. به همین دلیل از گذشته تا به امروز ما شاهد تکامل سیستم ترمز خودرو در اتومبیل‌ها هستیم. اما دقیقا با فشار این پدال چه اتفاقی در موتور رخ می‌دهد که منجر به توقف حرکت آن می‌شود. لازم به ذکر است ترمزها در خودرو تنها وظیفه کاهش سرعت و نگه داشتن ماشین را بر عهده ندارند، ترمز در فرمان پذیری و شارژ باتری خودروهای هیبریدی نقش تاثیر گذاری دارد.

در این مطلب قصد داریم شما را با نحوه عملکرد پمپ ترمز آشنا نماییم تا بتوانید به راحتی اجزای آن را بشناسید و علائم خرابی را تشخیص دهید تا پیش از به وقوع پیوستن اتفاق ناگواری بتوانید از آن جلوگیری نمایید.

 

پمپ ترمز چیست و چه وظیفه ای در اتومبیل دارد؟ 

پمپ ترمز

ترمز گرفتن به عملکرد به موقع بخش‌های مختلفی در خودرو مربوط می‌شود که مهمترین آنها پمپ ترمز است. این پمپ سه وظیفه بر عهده دارد که وظیفه اصلی  پمپاژ روغن ترمز به سایر نقاط است.  این پمپ  در کنار سایر اجزای ترمز شامل پدال ترمز و بوستر مکشی کار می‌کند. زمانی که روغن ترمز توسط این پمپ تحت فشار اولیه قرار می‌گیرد به داخل سیلندرها جریان پیدا می‌کند و در نهایت به سمت چرخ‌ها جریان می‌یابد. این انتقال روغن توسط کانال کشی که در خودرو از سوی موتور به چرخ‌ها وجود دارد انجام می‌شود.

پمپ ترمز چگونه کار می‌کند؟ 

عملکرد پمپ ترمز اینگونه است که قدرت انتقال روغن را به سایر اجزا بیشتر می‌کند و نیروی فیزیکی را به نیروی هیدرولیکی تبدیل می‌نماید. زمانی که پی راننده روی پدال ترمز قرار می‌گیرد و به آن فشار اعمال می‌کند، نیروی فیزیکی وارده به کمک پمپ به نیروی هیدورلیکی تبدیل می‌شود. پمپ ترمز در حالت تک مداره و دومداره تولید و عرضه می‌شود که ترمزهای دومداره هر یک مدار مربوط به چرخ‌های جلو یا عقب است. پمپ ترمز توسط کانال کشی هایی بهلوله‌های روغن وصل شده است. مخزن روغن ترمز در بالای مجراهای کانال کشی قرار دارد.

زمانی که راننده پا را روی پدال ترمز فشار می‌دهد، محور بوستر و سوپاپ سیلندر به جلو حرکت می‌کنند و فنر قرار داده شده در آن جمع می‌شود، نیروی پای شما از طریق ماده سیال به چرخ‌ها منتقل می‌شود و سرعت آنها را کاهش می‌دهد. قطعا نیروی وارد از سمت پای شما بسیار کمتر از آن است که بتواند چرخ‌های یک خودرو که چندین برابر شما وزن دارد را از حرکت باز دارد، در نتیجه لازم است که این فشار توسط سیستم ترمز خودرو افزایش یابد. علم مکانیک این امکان را فراهم نموده است که فشار پای شما را از طریق نیروی هیدرولیکی بر روی ترمز چندین برابر افزایش یابد و به چرخ‌ها برای فرمان پذیری آنها منتقل گردد.این نیرو به شکل ایجاد اصطکاک میان چرخ و جاده منقل می‌شود و چرخ‌ها کم کم از حرکت می‌ایستند.

مهمترین بخش در این فرآیند ایجاد اصطکک پمپ ترمز است که با پمپاژ روغن ترمز به سوی چرخ‌ها شرایط ایجاد اصطکاک را برای آنها به وجود می‌آورد و در نهایت منجر به توقف اتومبیل می‌شود. به همین دلیل برای عملکرد بهتر پمپ ترمز لازم است این قطعه  به طور منظم چک شود. همچنین برای سنجش عملکرد پمپ ترمز لازم است که مکانیک یا متخصص، فشار آن را با کمک فشارسنج در نقاط مختلف بسنجد.

 

اجزای تشکل دهنده پمپ ترمز 

پمپ ترمز بخش‌های مختلفی دارد که همه ی آنها در مجموع به حرکت کردن و ترمز گرفتن در اتومبیل کمک می‌نمایند. مهمترین اجزی پمپ ترمز سیلندرها هستند که در دو نوع تک مداره و دومداره تولید و عرضه می‌شوند. سایر اجزا شامل پیستون اولیه و ثانویه، مخزن روغن ترمز، سوپاپ کنترل فشار، دیافراگم، مدارها، اتصالات بوستر، خار فنری، روغن ترمز، میله انتقال نیرو، پوسته سیندر اصلی ، خروجی مدار ثانیه، سوپاپ مرکزی، فنر برگشت دهنده می‌شود. همچنین سایر اجزای سیستم ترمز که به پمپ ترمز برای عملکرد درست و به موع کمک می‌کنند شامل دال ترمز و اهرم بندی آن، بوستر ترمز، پمپ اصلی ترمز، شیلنگ خلاء بوستر ترمز، لوله‌های انتقال روغن ترمز به چرخها، سیلندر ترمز چرخها، لنت‌های ترمز، دیسک‌ها و کاسه‌های ترمز در چرخ ها، اهرم و مکانیسم ترمز دستی و … می‌شود.

از آنجایی که سیستم ترمز در اتومبیل اهمیت حیاتی دارد چک کردن این سیستم کاری است که لازم است به طور منظم انجام شود. اگر قطعه ای در این سیستم معیوب است سعی کنید با خرید بهترین قطعه‌ها در بازار آن را جایگزین نمایید.

انواع سیستم ترمز خودرو 

با توجه به آنچه که گذشت نحوه عملکرد پمپ ترمز به نوع خاصی از سیستم‌های ترمز بر می‌گردد که در اینجا برای آشنایی با آن لازم است ابتدا با انواع سیستم ترمز خودرو آشنا شویم.  به طور کل سیستم ترمز همگی عملکردی یکسان دارند که در برخی خودروها پیشرفته تر است و اثر بخشی متفاوتی را پیاده می‌کنند. ترمز‌ها در دو دسته کلی ترمزهای مکانیکی و هیدرولیکی طبقه بندی می‌شوند. که هر کدام شامل زیر مجموعه هایی هستند. شناخت این سیستم‌های به شما کمک می‌کند بهتر به تشخیص ایرادات و عملکر سیستم ترمز خودروی خود بپردازید.

سیستم ترمز مکانیکی 

در سیستم ترمزهای مکانیکی نیروی پای راننده به واسطه پدال ترمز که به یک سیم یا کابل وصل است وارد می‌شود و این نیرو به کفشک‌های ترمز در انتهای کابل‌ها انتقال می‌یابد و در نهایت کفشک مانند یک لنت ترمز عمل کرده و با ایجاد اصطکاک مانع از حرکت چرخ‌ها می‌شود. این نوع ترمز از نمونه‌های اولیه ترمز در خودروها هستند که به دلیل مشکلات آن کم کم جای خود را به سیستم هیدرولیکی داد. از این نوع سیستم همچنان در دوچرخه‌ها و برخی از موتورهای قدیمی استفاده می‌شود.

سیستم هیدرولیکی ترمز 

سیستم ترمز هیدرولیکی امروزه در تمامی خودروها اعمال می‌گردد. عملکرد این سیستم کاملا مشابه سیستم مکانیکی است با اختلافاتی در جزییات و نتایج که منجر به عملکرد بهتر ترمز با سیستم هیدرولیک می‌شود. در این سیستم به جای سیم و کابل از کانال کشی روغن ترمز استفاده شده است و به گونه ای طراحی شده است که با اعمال فشار بر روی پدال ترمز نیروی وارده چند برابر می‌شود و پس از آن پیستون اصلی سیستم ترمز در پمپ ترمز وارد عمل می‌شود و با جریان دادن روغن ترمز درون لوله‌های منتهی به چرخ‌های ماشین باعث ایجاد اصطکاک میان چرخ‌ها و جاده  می‌شود و در نهایت از حرکت آن جلوگیری می‌کند. سیستم هیدرولیکی به مجموعه پمپ ترمز و نحوه اعمال فشار از طریق پدال ترمز و افزایش این فشار برای پمپاژ روغن به سوی چرخ‌ها گفته می‌شود.

 

علائم خرابی پمپ ترمز خودرو چیست؟

پمپ ترمز

همانطور که گفته شد پمپ ترمز در هدایت درست و کارکرد آن نقش مهمی دارد و لازم است که همواره سلامت آن مورد بررسی قرار گیرد و به علائم خرابی توجه نشان داده شود تا در اولین فرصت رفع گردد در غیر اینصورت می‌تواند آسیب‌های مالی و جانی جبران ناپذیری در هنگام رانندگی به وجود آورد. اما این علائم خرابی چیست؟ و چه زمانی باید آنها را جدی بگیریم؟

این سوالی است که بسیاری از رانندگان تازه کار آن می‌پرسند و به دنبال شناسایی علائم خرابی پمپ ترمز هستند. به طور کل خرابی پمپ ترمز خود را در عملکرد اتومبیل نمایش می‌دهد و شما با کمی تجربه و دقت به سرعت می‌توانید تشخیص دهید اشکال کار خودرو پمپ ترمز آن است. از مهمترین نشانه‌های خرابی پمپ ترمز می‌توان به سفتی پدال ترمز،  کشیدن فرمان به یک سمت و روشن شدن چراغ ترمزاشاره کرد. این سه نوع علامت شایع ترین علائم خرابی هستند که در نتیجه اختلال در عملکرد صحیح پمپ ترمز به وجود آمده است و لازم است بررسی گردد تا ریشه مشکل پیدا شده و رفع گردد.

در اینجا به شایع ترین علائم خرابی پمپ ترمز می‌پردازیم. توصیه می‌کنیم آن‌ها را به خاطر بسپرید و همیشه سیستم ترمز خود را پیش از حرکت بررسی نمایید.

 

نامتعادل بودن خودرو در حین ترمز گیری 

یکی از مهمترین علائم خرابی پمپ ترمز این است که شما در هنگام ترمز گیری احساس عدم تعادل در خودرو داشته باشید. این امر زمانی رخ می‌دهد که پمپ ترمز دچار مشکل شده باشد و روغن ترمز به درستی در سیستم ترمز پمپ نمی شود. اغلب زمانی که روغن به اندازه کافی به بخش‌های مختلف سیستم ترمز نمی رسد و راننده ترمز می‌گیرد ماشین به چپ یا راست منحرف می‌شود و تعادل کافی ندارد. در واقع اگر نیروی مورد نیاز ترمز به درستی میان چرخ‌ها توزیع نگردد فرمان به سمتی که ترمز قوی تری دارد خم می‌شود.

این مشکل ممکن است به دلیل اختلال در مسیر انتقال روغن ترمز به وجود آمده باشد یا دیسک ترمز  در یکی از چرخ‌ها اصطکاک خوبی نداشته و یا در نهایت پیستون در سیلندر ترمز در یکی از چرخ‌ها دچار چسبندگی یا اصطلاحا گیرپاز شده باشد.

لازم به ذکر است که بالانس نبودن چرخ‌ها و خرابی لنت ترمز نیز می‌تواند منجر به عدم تعادل خودرو شود. در نتیجه در صورت احساس هرگونه عدم تعادلی سریعا اتومبیل خود را چک کنید یا به اولین تعمیرگاه معتبر آن را نشان دهید.

 

جا به جایی پدال ترمز در حین ترمز گرفتن 

جا به جایی پدال ترمز اغلب زمانی اتفاق می‌افتد که پمپ ترمز دچار اختلال شده است و در عملکرد خود ضعیف عمل می‌کند. زیرا زمانی که در ترمز گیری شما پدال را فشار می‌دهید، از طریق پیستون به سیلندر فشاری وارد می‌شود که روغن ترمز را در لوله کشی تا چرخ‌ها جریان می‌دهد. این فشار توسط پمپ ترمز اعمال می‌شود و اگر دچار مشکل شود لازم است که پا را بیشتر بر روی ترمز فشار دهید تا  فشار لازم توسط پمپ روغن ترمز اعمال گردد.

 

انحراف از مسیر خودرو در حین حرکت 

زمانی که خودرو در حین رانندگی یا ترمز از دستورات راننده پیروی نمی کند و به طرفین منحرف می‌شود، باید احتمال اشکال در سیستم ترمز را بررسی نمود. این انحراف از مسیر می‌تواند در اثر گرفتگی یکی از کانال‌های پمپ روغن باشد. یکی از دلایل عمده تا شدگی شلنگ‌های حاوی روغن موتور می‌تواند عامل این انحراف از مسیر شده باشد. این تاشدگی باعث حرکت نامتوازن کالیپرها در زمان ترمز گیری می‌شوند و و در نهایت نابرابری در لنت‌ها را منجر می‌شود که فشار ناهمسان به چرخ‌ها وارد می‌کند و باعث می‌شود که اتومبیل به یک سو منحرف می‌شود.

البته لازم به ذکر است که انحراف از مسیر خودرو همیشه مربوط به سیستم ترمز نیست و ممکت است ایراد لاستیک‌ها و عدم تقارون آنها منجر به این نوع انحرافات نیز شود.

 

ضعف ترمز در اثر نامرغوب بودن روغن ترمز 

در سیستم ترمز هیدرولیکی روغن ترمز عاملی حیاتی برای عملکرد صحیح ترمز است. نیروی اعمال شده به پدال از طریق این روغن‌ها به سمت لنت‌ها جریان پیدا می‌کند و در صورتی که این روغن نامرغوب، کثیف یا کارکرده باشد ممکن است اختلالاتی در سیستم ترمزخودروی شما به وجود آورد.

توجه داشته باشید که هر 40 هزار کیلومتر لازم است روغن موتور را تعویض نمایید. بهتر است روغن موتور همان روغن موتوری باشد که کارخانه سازنده ماشین پیشنهاد داده است.

 

علائم خرابی سیستم ترمز 

توجه داشته باشید که سیستم ترمز ممکن است علائمی داشته باشد که ربطی به پمپ ترمز ندارند اما لازم است که با دیدن این علائم نسبت به سلامت سیستم ترمز اتومبیل خود اطمینان حاصل کنید. زمانی که این علائم را مشاهده نمودید لازم است نزد یک متخصص یا مکانیک حرفه ای مشکلات پمپ ترمز را رفع کنید تا مشکلات بزرگتری در اثر عمل نکردن ترمز برایتان به وجود نیاید.

 

کاهش ضخامت لنت‌ها

یکی از مهمترین روش‌ها برای اینکه متوجه اختلال در عملکرد پمپ ترمز شوید این است که لنت‌های آن را بررسی نمایید. لنت‌ها به مرور بر اثر اصطکاک خورده شده و عملکرد درست خود را از دست می‌دهند. این خوردگی به آسانی از طریق مشاهده چشمی می‌تواند بررسی گردد تنها کافی است که به آنها نگاهی داشته باشید و اگر از نظرتان ضخامت کمتر از 0.5 سانتی متر بود لازم است که لنت ترمز تعویض گردد تا مشکلی به وجود نیاید. دیدن لنت ترمز در برخی ماشین‌ها تنها با باز کردن چرخ‌ها امکان پذیر است، اما به هر حال این کار برای حفظ ایمنی اجتناب ناپذیر است.

 

صدای غیر عادی در هنگام ترمز

صدای جیغ مانند که اغلب شاهد آن در خیابان‌ها هستیم یکی از علائم مهم در اختلال سیستم ترمز است. این صداها به لنتها بر می‌گردد و نشان می‌دهد که لنت‌ها باید تعویض گردد. در واقع لنت‌ها به گونه ای طراحی می‌شوند که بر روی آنها قطعه ای به نام قطعه سایش تعبیه می‌شود و زمانی که لنت دچار ساییدگی می‌شود در هر ترمزگیری این قطعه در اثر برخورد با دیسک صدایی جیغ مانند ایجاد می‌کند تا به راننده اخطار دهد که لازم است تعویض گردد.

برای جلوگیری از چنین اتفاقاتی لازم است سیستم ترمز خودرو هر چند ماه توسط مکانیک متخصص بازبینی شود و ایرادات احتمالی آن بر طرف گردد.

 

 لرزش پدال ترمز

بعضی وقت‌ها پدال ترمز بی دلیل می‌لرزد، این لرزش اغلب بیانگر دیسک ترمزی است که تاب برداشته است زیرا سطح ناهموار دیسک‌ها در تماس با لنت‌ها منجر به ایجاد لرزش می‌شود و این لرزش به نحوی است که به پدال ترمز در زیر پای راننده نیز منتقل خواهد شد. این نوع تاب خوردگی دیسک اغلب در فشار بالا رخ می‌دهد و گرمای اصطکاک حاصل از ترمز گیری در ترافیک‌های سنگین باعث می‌شود دیسک دچار تاب خوردگی شود. در صورت مشاهده لرزش در پدال ترمز حتما با یک مکانیک خبره در این باره مشورت نمایید.

 

ناپایداری در پدال ترمز

حساس بودن و حساس نبودن بودن پدال ترمز نیز می‌تواند بیانگر مشکل در سیستم ترمز خودرو باشد. یک پدال غیرحساس که با اعمال فشار بسیار، خودرو را مجبور به ترمز می‌کند نشان می‌دهد لنت‌های ترمز سابیده شده اند یا مشکلی در سیستم هیدرولیک ترمز وجود دارد. ممکن است نشتی روغن یا هواگرفتگی در جریان لوله‌های پمپ ترمز وجود داشته باشد.

علاوه بر آن یک پدال حساس نیز نشانگر مشکلاتی در سیستم ترمز است، زمانی که با کوچکترین اعمال نیرویی بر روی پدال خودرو واکنش نشان می‌دهد یعنی ایرادی در سیستم ترمز وجود دارد که باید رفع گردد. اغلب روغن ترمز کثیف شده یا دیسک‌های ساییده شده و ناهموار باعث ناپایداری در حساسیت سیستم ترمز می‌شوند.

 

مراقبت از پمپ ترمز برای جلوگیری از خراب شدن

با توجه به آنچه که گفته شد اهمیت سیستم ترمز به خصوص پمپ آن برایتان روشن گردید. حالا پرسش این است که برای مراقبت از پمپ ترمز چه باید کرد؟ چگونه می‌توان از خراب شدن و فرسایش پمپ ترمز جلوگیری کرد؟

شاید بتوان مهمترین نکته را در این زمینه کیفیت قطعات استفاده شده در خودرو برشمرد. قطعات با کیفیت می‌تواند ضامن عملکرد درست ترمز خودروی شما باشد. چکاپ منظم و تعویض به موقع قطعات می‌تواند از خرابی پمپ ترمز جلوگیری به عمل آورد اما نکته مهم تر استفاده از روغن ترمز مناسب است. سعی کنید تمیزی روغن ترمز خود را چک کنید و در صورت کثیف شدن یا از دست دادن کیفیت خود آن را تعویض نمایید. خرید قطعات مرتبط با سیستم ترمز اتومبیل مانند خرید پمپ ترمز باید از شرکت‌های معتبر صورت گیرد.

اگر شما یک خودروی چینی دارید خرید از لوازم یدکی فروشی‌های خودروهای چینی باید الویت شما در خرید لوازم یدکی باشد. یکی از فروشگاه‌های معتبر لوازم یدکی خودروهای چینی نیکا یدک با بیش از 17 سال سابقه در زمینه واردات و فروش قطعات یدکی خودروهای چینی است.

 

نیکا یدک واردکننده و عرضه کننده لوازم یدکی خودروهای چینی در ایران 

شرکت نیکا یدک به عنوان تامین کننده قطعات یدکی انواع خودرو توانسته است در طول 17 سال فعالیت خود یکی از  تامین کنندگان قطعات یدکی خودروهای چینی در کشور باشد. این شرکت با ورود ماشین‌های چینی به ایران اقدام به واردات لوازم یدکی خودروهای چینی و توزیع آنها در کشور با بیش از 6 نمایندگی فعال در سراسر کشور نمود.  نیکا یدک در اقدام اخیر خود نسبت به تامین نیاز جامعه با راه اندازی فروشگاه اینترنتی لوازم یدکی خودروی خود در جهت تامین انواع لوازم یدکی چینی از جمله لوازم یدکی  MVM، لوازم یدکی لیفان، لوازم یدکی چری، لوازم یدکی جک، لوازم یدکی برلیانس، لوازم یدکی موتوری خودروهای چینی، لوازم یدکی جلوبندی خودروهای چینی، لوازم یدکی بدنه خودروهای چینی و… قدم مثبتی را برداشته است. شما می‌توانید با مراجعه به بخش محصولات نسبت به قیمت و خرید لوازم یدکی خودروهای چینی، خرید لوازم یدکی خودروهای چینی، خرید لوازم یدکی خودروهای بی ام و، خرید لوازم یدکی خودروهای لیفان و … اقدام نمایید.

 

سوالات متداول

عملکرد  سیستم ترمزهای مکانیکی به چه صورت می باشد ؟

در سیستم ترمزهای مکانیکی نیروی پای راننده به واسطه پدال ترمز که به یک سیم یا کابل وصل است وارد می‌شود و این نیرو به کفشک‌های ترمز در انتهای کابل‌ها انتقال می‌یابد و در نهایت کفشک مانند یک لنت ترمز عمل کرده و با ایجاد اصطکاک مانع از حرکت چرخ‌ها می‌شود.

چگونه باید از فرسودگی پمپ ترمز جلوگیری نماییم ؟

شاید بتوان مهمترین نکته را در این زمینه کیفیت قطعات استفاده شده در خودرو برشمرد. قطعات با کیفیت می‌تواند ضامن عملکرد درست ترمز خودروی شما باشد. چکاپ منظم و تعویض به موقع قطعات می‌تواند از خرابی پمپ ترمز جلوگیری به عمل آورد اما نکته مهم تر استفاده از روغن ترمز مناسب است. سعی کنید تمیزی روغن ترمز خود را چک کنید و در صورت کثیف شدن یا از دست دادن کیفیت خود آن را تعویض نمایید.

چه عاملی می تواند بیانگر مشکل در سیستم ترمز خودرو باشد.

حساس بودن و حساس نبودن بودن پدال ترمز نیز می‌تواند بیانگر مشکل در سیستم ترمز خودرو باشد.

 یکی از علائم مهم در اختلال سیستم ترمز خودرو چیست ؟

صدای جیغ مانند که اغلب شاهد آن در خیابان‌ها هستیم یکی از علائم مهم در اختلال سیستم ترمز است.

چرا اغلب دیسک ترمز خودرو تاب بر می دارد ؟

زیرا سطح ناهموار دیسک‌ها در تماس با لنت‌ها منجر به ایجاد لرزش می‌شود و این لرزش به نحوی است که به پدال ترمز در زیر پای راننده نیز منتقل خواهد شد. این نوع تاب خوردگی دیسک اغلب در فشار بالا رخ می‌دهد و گرمای اصطکاک حاصل از ترمز گیری در ترافیک‌های سنگین باعث می‌شود دیسک دچار تاب خوردگی شود.